Mad NL ontketend — durf te choqueren op elke podium
De eerste keer dat ik Mad NL zag, stond ik midden in een stampvolle kelder in Amsterdam. Het was niet de muziek die me trof, maar de pure, onversneden energie die van het podium straalde. Deze beweging heeft de afgelopen jaren een cultstatus opgebouwd die eigenlijk nergens anders in Nederland te vinden is. Het draait niet om perfectie, maar om het omarmen van chaos, het spel met grenzen en de bereidheid om de verwachtingen van het publiek compleet te negeren. Zelfs de meest doorgewinterde podiumbeesten bekennen dat ze geen vaste waarde meer hebben als ze voor het oog van de zaal staan. Wie erover denkt om zelf op zo’n evenement te verschijnen, doet er goed aan om eens te kijken wat er allemaal online te ontdekken valt bij een mad online casino, want ook daar vind je een wereld waarin onvoorspelbaarheid centraal staat.
Wat Mad NL bijzonder maakt, is de denkwijze die achter elke performance zit. Het is geen moment waarop artiesten simpelweg hun ding doen; het is een collectieve zoektocht naar het rafelrandje van het fatsoen. Er wordt gespeeld met lichamelijkheid, met taal en met stilte. Niet zelden zie je performers die een volle minuut roerloos op de voorgrond staan, waardoor het ongemak in de zaal haast tastbaar wordt. Juist dat moment, waarin niets gebeurt, wordt het scherpst bekende van de hele avond.
Wanneer chaos een compositie van zijn eigen smeedt
Op het podium krijgt elk onbenoembaar idee een vorm. Je ziet geluidsgolven die eigenlijk missie als abstracte schilderijen, tekstfragmenten die haperen en opnieuw beginnen, en muziek die in een fractie van kwetsbaarheid overslaat naar een harde, gierende metafoor. Het publiek wordt hierin meegetrokken, maar dan wel op een manier er geen vast script bestaat. De ene voorstelling duurt dertig minuten, de andere vier uur. En dat is precies de bedoeling: geen enkel moment wordt als hetzelfde gevormd.
Er bestaat een rauwe eerlijkheid in deze scene. Men bep naar de verfijnde, technische perfectie te kijken van een operazangeres, maar naar de instabiliteit van een artiest die languit op de planken valt en er een creatief statement van maakt. Dit botst met het idee dat performance altijd gecontroleer en bijna klinisch mogelijk is. Zeker bij Mad NL ligt de dynamiek dieper; een vriend van mij beschreef het als het zien van een vechtpartij tussen falen en daadkracht, waarin de enige arbiter het publiek is.
De essentie van het ik in een eenheid
Er wordt weleens gezegd dat Mad NL bijeenkomsten zijn waarin iedereen een rol speelt, maar eigenlijk heeft niemand een vaste positie. De grens tussen toeschouwer en deelnemer vervaagt constant — dat is het briljante van de aanpak. Je zit niet rustig te kijken, je maakt onbewust deel, omdat je reactie bepal is voor de sfeer van het stuk. Ik heb zaaltjes gezien waarin het publiek plotseling moest zingen, fluisteren of juist op hun kop gaan stonden. Niemand was erop voorbereid, behalve degenen die wisten dat ze zich nooit kunnen voorbereiden.
Hieronder volgt het kenmerkende lijstje van wat je volgens insiders vooral moet loslaten als je een podiumclaim wilt zetten:
- Die angst om erd an achteraf belachelijk uit te zien
- Het idee dat sommige methoden heiliger zijn dan andere
- De neiging om alles te moeten verklaren en te benoemen
- Het comfort van het normale en het afgepaste
- De drang om direct applaus te ontvangen
Het kan wel zijn dat dit principe van choqueren om het choquere uiteindelijk ook weer een gezicht wordt. Daarom kiezen de makers bewust elk medium: dramatische improvisatie, elektronische klanklandschap, visuele ingest hun stilte. Alles is gedraagd naar de reactie van de omgeving, en er wordt net zo lang geschaafd totdat een moment raakt.
Wat de begrippen voor elkaar zijn
In het landschap verplaatst zo nu en dan een vergelijking op dat Mad NL verwant is met punk, dadaïstische performances of hedendaagse theaterstromingen. Hoewel er opvallende overeenkomsten zijn, valt het verschil vooral op in de structuur. Mad NL lijkt wel een kruisbestuiven met sportieve risico hebben; de personen die meedoen, betalen soms een fysieke of bloot emotionele aftrek. Om iets van de verbinding weer te geve
| Benadering | Kernpunt | Ritme en pacing |
|---|---|---|
| Theater improvisatie | voor alles afstemmen op de interactie | snelle, intuïtieve wendingen |
| performance art deel | het liefhebben van het onzekere en organische | langzamer bekent, nadruk op ruimte |
| elektronische geluidsdek | verstoring van verwachtingspatroon | ritme versneld en gefragment |
Mijn eigen favoriete moment van die nuchter en chaos gebeurde op een avond in Rotterdam. Iemand sprak een rauwe tekst uit over verlies en liet daarna een gek bewerkte tape horen van piepjes en zwaar gekreun. Het leuke w, dat de helft van de ruimte genoot en de andere helft zich genant voelde. Maar niemand liep weg. Iedereen bleef stilzitten, alsof dat moment precies alles was waar de avond over draaide.
Het wils- versus duw-element
Mad NL is geen houvast voor degenen die elke vorm van een openings regeltie. Het is eerder een vrijplaats voor het dwaze en het rauwe. Mensen die in het dagperioden leven in vaste patronen, kunnen hier hun opdoen van een ander soort vrijheid. Er is ook een duidelijke liefde voor de leegte, voor een lange stilte die de zaal zo zwaar als beton maakt. Dan juist kan de volgende act een mondstuk of gefluisterd accent geven dat een tegenreactie oproept.
Wat ik vaak zie, is dat nieuwkomers eerst enigszins berg zijn over de format. Het lijkt alsof er op voorhand geen verschillen is tussen de acts. Uiteindelijk ontdek je echter dat de onderlinge tonnetkeurING precies het punt van samenzijn raakt. Het is een samenzijn dat wordt geboren uit het niet weten waar het heen gaat. Misschien is dat wel de enige verdedigbare claim van deze acties.
Vrijheid als onwelkome bezoeker
Er bestaat geen enkele formule of een stappenplan om een artiest binnen Mad NL te worden. Dat zou haaks staan op de ontmanteling van elk soc element. Wie dat wel zoekt, vindt m na een voorstelling vaak moe en voldaan. Men spreekt erover als een innerlijke reiniging, een botsing van schaamte en gretigheid die niet te vergelijken met normale publieke optredens. De leegte die ontstaat na een show is gevuld met sensitieve herinneringen.
Het publiek verandert daardoor eveneens; je kijkt dan anders naar de anders waar je mee omgaat. Soms zie iemand lachend, iemand huilend, maar alles lijkt berust in dat alles mag bestaan.
Veel voorkomende vragen over het fenomeen
Omdat Mad NL telkens weer tot vragen leidt, volg hier een bondige verduidelijking van wat er ons het meest wordt gevraagd.
Is Mad NL een gereguleerd professioneel circuit?
Nee, het is in de eerste plaats een initiatief dat drijft op vrijwilligheid en passion van makers. Er bestaat geen centrale salarislijst of standaardcontract.
Eu kan ik op scheld momenten bijdragen van een podium?
Vaak kan men experimenteren via open pieken die regelmatig gepland worden. Denk aan zeven minuten aanvallen van je werk op een bijeenkomst waarin de grens tussen zaal en podium opzettelijk verslapt.
Zijn er juridische regels die dit format afkaderen?
Het is vooral een kunstzinnige constellatie zonder eigen wet- en regelgeving. De algemene normen van niet permanent gevaar en respectvol contact gelden natuurlijk
Moet men kunnen presteren alleen in de taal?
Nee, veel performances nemen juist de breuk met de taal als uitgangspunt. Klanken en beeld tonen vind je to even terugkeer het verbale.
In de kern blijft Mad NL een waakzaam pleido om niet conform te worden aan de digitale verwachting. Durf je de waas op te zoeken en een slot als opening te zien, dan wacht een podium dat geen enkel begrip aan na verwach tuigt. Je moet het meemaken om te weten hoe onrustig dat maken is. En voor wie de voorpret nog even wil opzoeken, valt er buiten de fysieke rauwheid ook op een strak ander vlak rijkelijk te beleven.